Չեմ կարծում՝ հարցն այս պահին օրակարգային է․ Մանե Թանդիլյանը՝ նույնասեռ ամուսնությունների մասին

LGBTnews-ը շարունակում է հարցազրույցների շարքն Ազգային ժողովի պատգամավորների հետ։ Այս անգամ մեր զրուցակիցն է «Ելք» խմբակցության պատգամավոր Մանե Թանդիլյանը:

֊ Տիկի՛ն Թանդիլյան, Հայաստանում կարիք կա՞ ներդնելու խտրականության դեմ պայքարի որոշակի մեխանիզմներ։

֊ Իրականում փաստաթղթերով մենք խտրականությունը բացառում ենք տարբեր ֆորմատներում․ Սահմանդրությամբ հստակ ֆիքսվում է անձանց իրավահավասարությունը մեր երկրում, բայց չի կարելի իրական կյանքը կտրել փաստաթղթերից այն առումով, որ իրականությունը մեր երկրում տարբերվում է։ Ուստի ես գտնում եմ, որ մենք ունենք գործուն մեխանիզմներ ներդնելու անհրաժեշտություն:

֊ Այդ գործուն մեխանիզմներից մեկը կարող է լինել հավասարության մասին օրենքի ընդունումը: Այսպիսի մի օրինագիծ այս պահին մշակվում է: Հաշվի առնելով, որ ԼԳԲՏ անձինք Հայաստանում առավել շատ են խտրականության ենթարկվում՝ օրինագծում, ըստ ձեզ, պե՞տք է ընդգծել սեռական կողմնորոշմամբ և գենդերային ինքնությամբ պայմանավորված խտրականության արգելքը:

֊ Այդ հարցին, կարծում եմ, պատասխան է տվել Սահմանադրությունը, որը սահմանում է, որ հավասար իրավունք ունեն բոլոր մարդիկ՝ բոլորը բառացիորեն և տառացիորեն: Այսինքն` անձի նկատմամբ խտրականությունը՝ կախված ցանկացած չափորոշիչից, անընդունելի է. սա մեր Սահմանդրությունն է ասում, և այդ առումով ես կարծում եմ, որ մեր հանրությունը, պետությունը պետք է պատրաստ լինեն պաշտպանել մարդու հիմնարար իրավունքները: Բայց ես կարծում եմ, որ դրա համար պետք է լրջագույն աշխատանքներ տարվեն հասարակության և հասարակական ընկալումների հետ: Ես դեմ եմ արհեստական որևէ օրենքի և մեխանիզմի ներդրմանը, կարծում եմ, որ հասարակությունը պետք է պատրաստ լինի, որ մենք կարողանանք առողջ քննարկումներ իրականացնել և տեսնենք` որտեղ ենք ծայրահեղացնում, որտեղ է մեր հանրությունից գալիս այս կամ այն պահանջը, որովհետև շատ հաճախ մենք տեսնում ենք, որ արևմտյան երկրներում շատ հարցեր արդեն ծայրահեղացված են և մեկ այլ հատվածի շահերին են հարվածում: Այս առումով ես կարծում եմ, որ մենք պետք է լրջագույն քննարկումներ անցկացնենք և ելնենք մեր հանրության պահանջից:

֊ LGBTnews-ն Ազգային ժողովի պատգամավորների հետ հարցազրույցներ է անցկացնում, և նրանց թվում կան մարդիկ, որոնք ասում են, օրինակ, որ «չպետք է թույլ տալ՝ ԼԳԲՏ անձանց մետաստազները տարածվեն», որ «ԼԳԲՏ անձանց իրավունքը մարդու իրավունք չեն» կամ որ իրենք «Ազգային ժողով չեն եկել՝ ԼԳԲՏ անձանց իրավունքները պաշտպանելու»: Այս հայտարարություններն անում են մարդիկ, որոնք պետք է իրենց վարքով օրինակ ծառայեին հասարակության համար: Եթե նման հայտարարություններ են անում քաղաքական վերնախավի ներկայացուցիչները, ապա ո՞վ պիտի աշխատի հասարակության հետ՝ մարդկանց ընկալումները փոխելու և հանդուրժողականության մթնոլորտ ձևավորելու համար: Այլ կերպ ասած՝ ո՞վ պիտի առաջնորդի սոցիալական փոփոխությունները։

֊ Ես կարծում եմ, որ պատգամավորները ևս հանրության ներկայացուցիչներ են, և երբ ես ասում եմ, որ պետք է հանրության հետ աշխատանք տանել, նկատի եմ ունենում նաև պատգամավորներին: Այո՛, այդ հասարակության մի մասը ներկայացված է Ազգային ժողովում: Ես համարում եմ, որ կրթական որոշակի բաց կա: Այս թեմայով շատ հարցեր ու հարցադրումներ են լինում, որոնք շատ տեղին են, բայց կան նաև մտքեր, որոնք որոշակի տեղեկատվության և կրթվածության բացակայության հետևանք են: Մարդիկ երբեմն արտահայտություններ են անում` առանց հարցի մեջ խորանալու, և ես շատ կուզենամ, որ անձն, ով խոսում է այս թեմայի շուրջ, գոնե նվազագույն գիտելիքներ ձեռք բերի դրա վերաբերյալ:

֊Ո՞վ պիտի հանրությանը տա այդ գիտելիքները, ինչպե՞ս։

֊ Տարբեր հասարակական կազմակերպություններ կան, քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ և առհասարակ մարդիկ, որոնք այս ամենի մասին գիտելիքներ ունեն: Ես կարծում եմ, որ մենք հասարակական կազմակերպությունների պակաս չունենք, որոնք տարբեր կոնֆերանսների, սեմինարիների, հանդիպումների միջոցով կարող են հանրությանը տարրական գիտելիքներ տրամադրել: Գուցե երբ որոշակի հարցերի վերաբերյալ սպառիչ պատասխաններ տրվեն՝ մարդիկ փոխեն իրենց մոտեցումները ԼԳԲՏ անձանց իրավունքների հարցերի շուրջ:

֊ Այս հարցում էլ, փաստորեն, մնացինք քաղաքացիական հասարակության հույսին․․․ Դուք իրավացիորեն նշեցիք, որ Հայաստանի Սահմանադրությամբ բոլոր մարդիկ հավասար են․ հետևաբար ԼԳԲՏԻ մարդիկ, ինչպես ՀՀ մյուս բոլոր քաղաքացիները, պետք է ունենան ամուսնանալու իրավունքն իրացնելու հնարավորություն։

֊ Մեր օրենքներով այս պահին կարգավորված է, թե ովքեր ունեն ամուսնանալու իրավունք: Եթե պետք է այլ Սահմանդրություն ունենանք` սա կարգավորելու համար, ապա պետք է դրա վերաբերյալ լայնածավալ քննարկումներ անենք: Ես կարծում եմ, որ դա մեր հանրության համար այս պահին ընկալելի չէ, ըստ որում` ընկալելի չլինելու հանգամանքը ես չեմ կապում տեղեկացված լինել-չլինելու հետ, ես հաշվի եմ առնում հենց երևույթը: Եթե մենք պիտի արհեստածին բերենք և ներդնենք այդ նորմը, ապա մեր հանրության մեջ այդ մարդիկ երջանիկ չեն լինի: Մենք ինչի՞ համար ենք քայլեր կատարում. որ մարդիկ լինեն երջանիկ: Բոլոր մարդիկ երջանիկ լինելու իրավունք ունեն, և ես չեմ կարծում, որ այսօրվա հանրությունը կընկալի դա, եթե նման որոշում լինի. հանրությունը պետք է պատրաստ լինի, անպայման պետք է հանրության կողմից ազդակ գա:

֊ Նոր Սահմանադրության անհրաժեշտություն չկա, ներկայիս Սահմանադրությունը նույնպես չի արգելում նույնասեռ ամուսնությունները։ Ինչևէ, որքան հասկացա՝ դուք կարծում եք, որ դեռ վաղ է խոսել ԼԳԲՏԻ անձանց ամուսնության մասին: Այդպե՞ս է։

֊ Երբեք վաղ չէ որևէ երևույթի մասին խոսելու համար, բայց դրան օրենսդրական տեսք տալու համար՝ այո՛:

֊Եվ, այունամենայնիվ, եթե Ազգային ժողովում ԼԳԲՏԻ անձանց ամուսնությունը կարգավորող օրենքի նախագիծ լինի, ինչպե՞ս կքվեարկեք:

֊ Ես կմտածեմ այդ մասին, եթե դա լինի օրակարգային հարց. ես չեմ կարծում, որ այդ հարցը մեր հանրության համար այս պահին օրակարգային է: